درسنامه آموزشی پودمان 4 دانش فنی پایه دهم شبکه و نرم افزار رایانه

آیا تا به حال اندیشیده‌اید

1- آیا تا به حال ویروسی شدن رایانه یا گوشی خود را تجربه کرده‌اید؟
2- یک ویروس رایانه‌ای چگونه وارد سیستم می‌شود؟
3- چرا شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ هزینه زیادی برای نرم‌افزارهای امنیتی می‌پردازند؟
4- چه تفاوتی بین ویروس رایانه‌ای و ویروس‌های بیولوژیکی وجود دارد؟
5- آیا آنتی‌ویروس می‌تواند همه تهدیدها را از بین ببرد؟
6- در آینده چه تهدیدات جدیدی ممکن است امنیت سیستم‌ها را به خطر بیندازد؟

آنچه از هنرجو انتظار می‌رود

1- بتواند انواع تهدیدات سایبری (ویروس‌ها و بدافزارها) و نقش آنتی‌ویروس‌ها در محافظت در برابر آن‌ها را توضیح دهد.
2- بتواند ویژگی‌های نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس مختلف را مقایسه کرده و بهترین گزینه را با توجه به نیاز و سیستم انتخاب کند.
3- بتواند یک نرم‌افزار آنتی‌ویروس مناسب را دانلود، نصب و به‌روزرسانی کرده و اسکن اولیه را اجرا کند.
4- بتواند با اجرای اسکن‌های دوره‌ای، تفسیر گزارش‌ها و انجام اقدامات پیشگیرانه، امنیت سیستم را حفظ کند.

استاندارد عملکرد

بتواند یک نرم‌افزار آنتی‌ویروس مناسب را نصب، پیکربندی و به‌روزرسانی کرده و سیستم را برای شناسایی و حذف بدافزارها اسکن کند.

انتخاب بهترین نرم‌افزارهای حفاظتی بستگی به نیازهای شما، چه در سطح شخصی و خانگی و چه در سطح سازمانی، دارد. در سال‌های اخیر، طی آزمایش‌های مستقل و بررسی‌های کارشناسی، چند گزینه به‌عنوان پیشرو مطرح شده‌اند که نصب آنتی‌ویروس‌های مناسب بوده که در ادامه به برخی از برترین آن‌ها اشاره خواهد شد.

نرم‌افزار ضدویروس

نرم‌افزار ضدویروس در ابتدا برای شناسایی و از بین بردن ویروس‌های رایانه‌ای، ساخته شد. با گسترش انواع دیگر بدافزارها، نرم‌افزار ضدویروس شروع به محافظت از سایر تهدیدهای رایانه‌ای کرد. نرم‌افزارهای ضدویروس مدرن می‌توانند کاربران را در برابر موارد زیر محافظت کنند: باج‌افزارها، کی‌لاگرها، درهای پشتی سخت‌افزاری، روت‌کیت‌ها، تروجان‌ها، کرم‌ها، LSPهای مخرب، شماره‌گیرها، کلاهبرداری‌ها، ابزارهای تبلیغاتی مزاحم و جاسوس‌افزارها. برخی از محصولات همچنین شامل محافظت در برابر تهدیدهای رایانه‌ای دیگر، مانند URLهای آلوده و مخرب، حملات ناخواسته و فیشینگ، هویت آنلاین (حفظ حریم خصوصی)، حملات بانکی آنلاین، تکنیک‌های مهندسی اجتماعی، تهدید مداوم پیشرفته (APT) و حملات بات‌نت DDos است.

نصب و پیکربندی نرم‌افزار ضدویروس

با انجام مراحل زیر با نحوه نصب نرم‌افزارهای ضدویروس، انجام تنظیمات اولیه، و با نکات مهم در پیکربندی جهت حفاظت بهتر سیستم آشنا خواهید شد:

Bitdefender Total Security

این نرم‌افزار با ارائه حفاظت جامع و استفاده از فناوری‌های نوین در تشخیص تهدید، یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها به‌شمار می‌رود. از مزایای آن می‌توان به کم‌مصرف بودن، سرعت بالا در اسکن و وجود ویژگی‌هایی مانند فایروال و محافظت در برابر نرم‌افزارهای مخرب اشاره کرد. به گفته گزارش‌های سال 2024، Bitdefender جزو نرم‌افزارهایی است که در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی عملکرد برتری داشته است.

Deluxe Norton 360

این ضد ویروس از دیوارهای پیشرفته حفاظت دیجیتال بهره می‌برد و امکانات متعددی همچون اسکن بالانس‌ شده، مدیریت رمز عبور و حتی VPN داخلی برای حفاظت از حریم خصوصی آنلاین ارائه می‌دهد. این نرم‌افزار برای کسانی که به دنبال یک راهکار جامع جهت محافظت از اطلاعات شخصی و سیستم هستند، بسیار مناسب است.

Kaspersky Total Security

با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و انجام آزمون‌های متعدد، کاسپرسکی توانسته اعتبار بالای خود را در شناسایی و حذف تهدیدات سایبری اثبات کند. اگرچه برخی از کشورها به دلایل سیاسی ممکن است نگرانی‌هایی نسبت به استفاده از این نرم‌افزار داشته باشند، اما از منظر فنی، Kaspersky یکی از قدرتمندترین گزینه‌ها است.

McAfee Total Protection

McAfee علاوه بر فراهم آوردن اسکن‌های سریع و دقیق، با ویژگی‌های کاربردی همچون پشتیبانی چندلایه از دستگاه‌های مختلف (ویندوز، مک، موبایل) جذابیت ویژه‌ای برای کاربران خانگی و اداری دارد. این نرم‌افزار با ارائه رابط کاربری ساده و قابلیت به‌روزرسانی منظم، دفاعی قوی در برابر تهدیدات سایبری ارائه می‌دهد.

Trend Micro Maximum Security

این نرم‌افزار امنیتی با تمرکز بر حفاظت در برابر ویروس‌ها و بدافزارهای نوین، گزینه مناسبی برای کاربرانی است که به‌دنبال راهکاری سبک و کارآمد می‌گردند. عملکرد بالا و امکاناتی مانند فایروال مجهز از ویژگی‌های مثبت آن به‌شمار می‌آید.

Avast Premium Security

Avast علاوه بر ارائه نسخه رایگان با امکانات اولیه، در نسخه پریمیوم خود امکاناتی نظیر نظارت بر فعالیت‌ها و ابزارهای پیشرفته‌تر جهت محافظت از داده‌ها را فراهم می‌کند. مناسب برای کاربرانی که به‌دنبال انعطاف‌پذیری و گزینه‌های متنوع در زمینه حفاظت دیجیتال هستند، این گزینه برای حفظ امنیت شخصی جذاب است.

ESET Smart Security Premium

با طراحی سبک و عملکردی سریع، ESET گزینه‌ای است که به‌خصوص برای کاربرانی که به اسکن‌های دقیق و بدون کاهش سرعت سیستم نیاز دارند توصیه می‌شود. این نرم‌افزار نه تنها از بدافزارها و ویروس‌ها محافظت می‌کند، بلکه امکاناتی برای کنترل دسترسی و نظارت بر فعالیت‌های سیستم فراهم آورده است.

در زمان انتخاب نرم‌افزارهای حفاظتی چه نکاتی را باید رعایت کرد:

سازگاری با سیستم عامل: بررسی کنید نرم‌افزار انتخابی با ویندوز، Android ،macOS یا iOS شما سازگار باشد.

مصرف منابع: نرم‌افزار باید امنیت چشم‌گیری ارائه دهد بدون اینکه باعث کندی سیستم شود.

قابلیت به‌روزرسانی و پشتیبانی: ارائه به‌روزرسانی‌های منظم و پشتیبانی فنی قوی از عوامل مهم در انتخاب یک راهکار امن است.

امکانات اضافی: برخی نرم‌افزارها ابزارهای اضافی مانند VPN، مدیریت رمز عبور و کنترل والدین را نیز ارائه می‌دهند که می‌تواند بسته به نیاز شما مفید باشد.

ارزان‌ترین روش مقابله با مخاطرات سایبری

ارزان‌ترین روش مقابله با مخاطرات سایبری، سرمایه‌گذاری روی پیشگیری و تقویت فرهنگ امنیتی است. در واقع، بسیاری از حملات سایبری از خطاهای انسانی ناشی می‌شوند؛ بنابراین، ارتقای آگاهی و آموزش کاربران، استفاده از تکنیک‌های ساده اما مؤثر نظیر انتخاب رمزهای عبور قوی، به‌روزرسانی منظم نرم‌افزارها و بهره‌گیری از فایروال‌های داخلی سیستم (که اغلب به‌صورت رایگان ارائه می‌شوند) تقریباً بدون هزینه اضافی، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در کاهش ریسک‌های سایبری داشته باشد.

علاوه بر این، استفاده از ابزارهای امنیتی متن باز و نسخه‌های رایگان آنتی‌ویروس (مانند Windows Defender در سیستم‌های ویندوز یا سایر محصولات رایگان منطبق با سیستم عامل‌های مختلف) نیز راهکاری ارزان و در عین حال مؤثر برای محافظت از اطلاعات است. انتخاب این راهکارها، به شرط اینکه به‌روزرسانی و نظارت مداوم انجام شود، می‌تواند سطح امنیت سیستم شما را به‌طور چشم‌گیری افزایش دهد.

به علاوه، می‌توان به اهمیت ایجاد یک سیاست امنیتی دقیق و تمرین‌های دوره‌ای جهت شناسایی ضعف‌های احتمالی در سیستم‌ها اشاره کرد؛ زیرا با پیشگیری و شناسایی زودهنگام، هزینه‌های ناشی از حملات سایبری کاهش می‌یابد و محیط دیجیتال شما به مراتب امن‌تر خواهد شد.

ضد ویروس ابری

ضدویروس Cloud یک فناوری است که با حجم کم و تخصیص اندک منابع سیستم، فایل‌ها و برنامه‌ها را برای یافتن ویروس بررسی می‌کند. این فناوری براساس فضای اینترنت کار می‌کند تا امنیت دستگاه‌ها را بهتر، سریع‌تر و مؤثرتر تضمین کند.

اما به‌جای اینکه خودش تمام تشخیص‌ها را انجام دهد، فایل‌ها را به فضای ابری می‌فرستد و از چند ضدویروس مختلف و برنامه‌های هوشمند برای پیدا کردن ویروس‌ها، به‌طور هم‌زمان، استفاده می‌کند.

این کار باعث می‌شود تشخیص ویروس سریع‌تر و دقیق‌تر باشد. چون چند موتور ضدویروس در حال کار هستند و اگر یکی مشکلی داشته باشد، دیگری آن‌را بررسی می‌کند.

ضد ویروس ابری بدون نیاز به انتظار برای به‌روزرسانی‌های ضدویروس، تاریخچه فعالیت‌های فایل‌ها را چک می‌کند تا هر فایل مشکوک یا آلوده را سریع‌تر شناسایی کند، در نتیجه سیستم امنیتی زودتر می‌تواند تهدیدهای نوظهور را کنترل و رفع کند.

این فناوری برای دستگاه‌هایی مناسب است که قدرت کمی برای انجام عملیات‌های سنگین اسکن دارند یا نمی‌خواهند سیستم‌شان کند شود.

برخی از نمونه محصولات ضدویروس ابر عبارت‌اند از: Panda Cloud Antivirus Defense, Crowd strike, Cb و Immunet، گروه Comodo نیز ضدویروس مبتنی برابر تولید کرده است.

ضد ویروس ابری پاندا (Panda Cloud Antivirus)

ضدویروس ابری پاندا یک نرم‌افزار رایگان از سری نرم‌افزارهای امنیتی شرکت پاندا است. این نرم‌افزار بر پایه سامانه محاسبات ابری عمل می‌کند. بدین‌معنی که اسکن فایل‌ها در یک سرور دوردست و در خارج از رایانه کاربر صورت می‌گیرد. سامانه محاسبات ابری در این نرم‌افزار بر پایه فناوری هوش یکپارچه است که اولین بار توسط شرکت پاندا ارائه شده است.

ویژگی‌های ضدویروس ابری پاندا

این نر‌م‌افزار قادر به شناسایی ویروس‌ها، تروجان‌ها، کرم‌های رایانه‌ای، جاسوس افزارها، دیالرها، ابزارهای هک و نرم‌افزارهای مخرب می‌باشد. ضدویروس ابری پاندا یک نوع جدیدی از نرم‌افزارهای امنیتی است که برای شناسایی نرم‌افزارهای مخرب تنها بر پایگاه اطلاعاتی خود اکتفا نمی‌کند و بر سامانه ابری، کاربران خود و فناوری هوش یکپارچه تکیه دارد. کاربران این نرم‌افزار برای استفاده مطلوب باید به اینترنت متصل باشند در غیر این‌صورت شناسایی بدافزارها تنها با استفاده از پایگاه اطلاعاتی ویروس‌های شناخته شده انجام می‌گیرد که به همراه نصب این نرم‌افزار بر روی رایانه کاربران ذخیره شده است.

به عقیده کارشناسان نرم‌افزارهای امنیتی این ضدویروس، سبک و سریع است و در شناسایی بدافزارها به‌خوبی عمل می‌کند. به‌طوری‌که در یک تحقیق انجام شده امتیازات آن در شناسایی بدافزارها و وب‌گاه‌های مخرب به ترتیب برابر 98/87 درصد و 71/4 درصد بود که نشان دهنده قدرت بالای این ضدویروس رایگان است.

همچنین در بررسی‌های دیگر مشخص شد که حداکثر بار منفی این ضدویروس در مقایسه با سایر ‌ضدویروس‌های معمول کمتر از نیمی از بار منفی ایجاد شده توسط آن ضدویروس‌ها بر روی سیستم است و این ضدویروس تنها 3 درصد از منابع سیستمی را اشغال می‌کند و 18 مگابایت از فضای حافظه موقت سیستم را به خود تخصیص می‌دهد. کارشناسان علت این امر را استفاده از سامانه محاسبات ابری برای این نرم‌افزار می‌دانند.

نصب آنتی‌ویروس پاندا

قبل از شروع، مطمئن شوید که دستگاه شما الزامات سیستم برای نرم‌افزار آنتی‌ویروس پاندا را برآورده می‌کند:

سیستم عامل: سازگار با ویندوز 11، 10، ویندوز 8.1، ویندوز 8، ویندوز 7، macOS، اندروید و iOS.

- پردازنده: حداقل 1 گیگاهرتز.
- رم: حداقل 1 گیگابایت.
- فضای خالی دیسک: حداقل 200 مگابایت.
- اتصال به اینترنت: برای دانلود و فعال‌سازی نرم‌افزار مورد نیاز است.

1- ابتدا جدیدترین نسخه ضدویروس ابری پاندا (Panda Dome یا Panda Free Antivirus) را از یک منبع معتبر دانلود کنید. این نرم‌افزار با نسخه‌های مختلف ویندوز (XP تا 11) سازگار است و حجم فایل نصب آن حدود 60 مگابایت است.

2- پس از دانلود، روی فایل نصب (Setup) دوبار کلیک کنید. تا فرآیند نصب آغاز شود. در پنجره باز شده، زبان نصب را انتخاب و روی Next کلیک کنید.

3- شرایط و قوانین (License Agreement) را مطالعه و گزینه (Accept and Install) را انتخاب کنید.

4- مسیر نصب دلخواه را تعیین یا همان مسیر پیش‌فرض را تأیید کنید و Next را بزنید.

5- در مرحله بعد، می‌توانید برخی گزینه‌ها مانند نصب ابزارهای اضافی (مثلاً ابزار بهینه‌سازی یا مرورگر امن) را فعال یا غیرفعال کنید.

6- روی Install کلیک کنید تا فرآیند نصب آغاز شود. این مرحله معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد.

7- پس از اتمام نصب، برای خروج از ویزارد، روی «پایان» کلیک کنید.

8- پس از راه‌اندازی مجدد، آنتی‌ویروس پاندا را از دسکتاپ یا منوی استارت خود باز کنید. ممکن است از شما خواسته شود که یک فرآیند راه‌اندازی اولیه را انجام دهید که شامل موارد زیر است:

ایجاد حساب کاربری: یک حساب کاربری پاندا ایجاد کنید یا با حساب کاربری موجود خود وارد شوید.

اسکن اول: یک اسکن اولیه اجرا کنید تا هرگونه تهدید موجود روی دستگاه شما بررسی شود.

عیب‌یابی مشکلات نصب رایج

مطمئن شوید که دستگاه شما حداقل نیازمندی‌های سیستم را برآورده می‌کند.

مطمئن شوید که فضای خالی کافی روی هارد دیسک شما وجود دارد.

سایر نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس یا امنیتی را که ممکن است در نصب اختلال ایجاد کنند، موقتاً غیرفعال کنید.

روی فایل نصب کلیک راست کرده و گزینه «اجرا به عنوان مدیر» را انتخاب کنید.